به گزارش شهرآرانیوز؛ در حال حاضر ۶ و نیم میلیون زن سرپرست خانوار در کشور داریم که بیش از ۲۸۴ هزار نفر آنها تحت پوشش سازمان بهزیستی هستند که خدمات متنوعی دریافت میکنند»؛ اینها بخشهایی از صحبتهای رئیس سازمان بهزیستی کشور است که چندی قبل در مورد زنان سرپرست خانواده و وضعیت آنها در ایران گفته بود. در عین حال گزارشهای منتشر شده حکایت از آن دارد که حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار زن سرپرست خانواده نیز تحت پوشش کمیته امداد هستند. آماری که اگر درست باشد، نشان میدهد حدود پنجمیلیون زن سرپرست خانوار در کشور از حمایت هیچ سازمانی برخوردار نیستند!
زنان سرپرست خانوار زنانی هستند که به دلایل متعدد از جمله فوت همسر، متارکه، طلاق، از کارافتادگی همسر، مفقودالاثر بودن همسر و... سرپرستی خانواده خود را برعهده گرفتهاند. طبق آمارها در ایران هر سال ۶۰ هزار زن بیسرپرست میشوند. بررسیها نشان میدهد عمدهترین مشکلات زنان سرپرست خانواده، مشکلات اقتصادی، ناآگاهی برای اداره امور اقتصادی خانواده، نگرشهای منفی اجتماعی نسبت به زن سرپرست خانواده و نگرانی از آینده فرزندان است.
بهطور کلی مسائل و مشکلات زنان سرپرست خانوار را میتوان به چند دسته طبقهبندی کرد:
الف) مشکلات مادی و اقتصادی مانند فقر، عدم اشتغال یا اشتغال نامناسب، عدم دسترسی به منابع مالی یا پسانداز.
ب) مشکلات فرهنگی و اجتماعی مانند انزوای اجتماعی، فقدان امنیت اجتماعی، دسترسی محدود به منابع فرهنگی و شبکههای ارتباطی و اجتماعی.
ج) مشکلات روحی و روانی مانند فقدان اعتماد به نفس، افسردگی، ناامیدی و اختلالهایی، چون استرس مزمن.
د) مشکلات آموزشی و مهارتی به دلیل عدم آموزش کافی، نبود آمادگی جهت اداره امور زندگی و عدم امکانات مناسب و دسترسی به آموزشهای مهارتی.
در مورد زنان سرپرست خانوار تاکنون اظهارنظرهای مختلفی انجام شده است. چندی قبل، سوده نجفی رئیس کمیته سلامت شورای شهر تهران نیز در نشستی تخصصی، آماری را از وضعیت زنان سرپرست خانواده بیان کرد که به نوعی شوکه کننده است. به گفته وی، آمارها نرخ زنان خانوار را ۳.۵ میلیون نفر برآورد کرده است که آماری نگران کننده است. وی همچنین در مورد وضعیت این زنان در شهر تهران نیز گفته بود؛ در شهر تهران هم ما ۲۰۰ هزار زن سرپرست خانوار داریم که ۶۰ درصد آنها در فقر به سر میبرند و ۴۰ درصد هم فاقد بیمه هستند.
زنان سرپرست خانوار به سمت شغلهای کاذبی میروند مانند دست فروشی که شایسته زن ایرانی و مسلمان نیست. همچنین مطالعاتی که انجام شده بیان کننده نرخ بالای اضطراب و افسردگی درمیان زنان سرپرست خانوار است. این عضو شورای شهر تهران به وضعیت زندگی و چالشهای اجتماعی پیش روی این زنان نیز اشاره کرده و گفته بود؛ واقعیت این است که اکثریت زنان سرپرست خانوار در بافتهای فرسوده و مناطق کم برخوردار زندگی میکنند. زنان سرپرست خانوار به علت برچسبهایی از جمله برچسب بیآبرویی کمتر در جامعه ظاهر میشوند و ما مسئولین و از جمله مدیریت شهری باید در راستای توانمند سازی آنها اقدام کنیم. با اقداماتی مانند ایجاد شغل و برگزاری کارگاههای اشتغال آفرینی، حمایت از مشاغل خرد، ایجاد جلسات مشاوره روانشناسی و خدمات نگهداری کودک در سطح محلی.
«قربانیان خاموش» عنوانی است که دکتر جعفر عبدالملکی به زنان بیسرپرست میدهد. طیفی از جامعه که به اعتقاد وی، نیازهای اصلی و ضروری این قشر به لحاظ تحصیلی، عاطفی، شغلی و حرفهای به فراموشی سپرده شده است. این جامعهشناس مدعی است که ایران یکی از بالاترین آمارهای زنان سرپرست خانوار در میان سایر کشورها را دارد؛ با این حال متاسفانه برای این قشر مهم جامعه برنامهریزی جامعی صورت نگرفته است. این جامعهشناس همچنین آمار دیگری را بیان میکند که در نوع خودش به شدت تاسف بار است. بنابر ادعای عبدالملکی، ۷۰ درصد افراد تحت پوشش نهادهای حمایتی زیر خط فقر زندگی میکنند.
به عبارتی ما در این قشر با شکاف دستمزد جنسیتی ۴۰ درصد مواجه هستیم. این آمار نشان میدهد که بحث زنان سرپرست خانوار در ایران یک مسئله اجتماعی است. در بخش توانمندسازی علمی و کامل این قشر، حمایت دولت از آنان ضروری است. خود زنان سرپرست خانوار هم بایستی کنشمند باشند و با تشکلهای صنفی نیازهای خودشان را از دولت و حاکمیت مطالبه کنند. عدالت جنسیتی، حمایت هوشمند، رویکرد اجتماع محور، ضرورت اصلاح قوانین، اشتغال زایی توام با مهارت، توجه به زنان روستایی و عشایر و ممانعت زنانه شدن فقر، از اعم مسائل مورد توجهی است که بایستی در برنامهریزیهای جامع مورد توجه جدی قرار بگیرد.
دکترفاطمه موسوی، جامعهشناس، اما از منظر دیگری به مسئله نگاه میکند. به گفته وی هم اینک یک میلیون و ۱۰۰ هزار نفر زن سرپرست خانوار تحت پوشش کمیته امداد هستند و ۳۰۰ هزار نفر از سازمان بهزیستی مستمری میگیرند. وی در این زمینه میگوید که طبق قانون بهزیستی، به زنان سرپرست خانواده برای سه سال و شش ماه مستمری داده میشود که در سال ۱۴۰۴ و برای یک خانواده پنجنفره این مبلغ، ماهانه ۳ میلیون و ۲۰۰ هزارتومان است، یعنی پول مصرف نان خانواده هم نیست.
اما چرا سیاستهای حمایتی از زنان بیسرپرست در ایران چندان موفق نیست؟ سوالی که این پژوهشگر در پاسخ به آن میگوید: به دو دلیل این سیاستهای حمایتی موفق نیستند، اول دلیل میتواند این باشد که رویکرد سنتی تشویق و تسهیل ازدواج زنان سرپرست خانوار متناسب با جامعه هدف نیست، تعدادی از زنان مطلقه یا همسر فوت کرده زیر ۴۵ سال (که ۲۶ درصد جمعیت زنان سرپرست خانوار را تشکیل میدهند) شانس ازدواج مجدد را دارند، اما بقیه در سن و شرایطی هستند که شانس ازدواج کمی دارند بهخصوص اگر بچه هم داشته باشند.
سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، اما مدعی است که این سازمان تلاش تمام و کمالی را برای حمایت از زنان سرپرست خانواده داشته و دارد و تمام زنان سرپرست خانوار متقاضی، بدون صف انتظار تحت پوشش سازمان قرار میگیرند و خدمات بیمهای، معیشتی و توانمندسازی به آنها ارائه میشود؛ «سال گذشته تمام زنان سرپرست خانوار روستایی و عشایری بیمه شدند و امسال نیز این طرح در شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر آغاز شد و تاکنون ۱۱ هزار زن بهصورت رایگان بیمه شدهاند.
علاوه بر این، میانگین سه میلیون تومان کمکهزینه درمانی به زنان سرپرست خانوار پرداخت میشود.» بنا بر ادعای وی، کمکهزینه آمادهسازی شغلی برای زنان سرپرست خانوار که پیشتر ۵ میلیون تومان بود امسال به ۱۰ میلیون تومان افزایش یافت تا این افراد بتوانند شغل پایدار پیدا کنند و گرفتار ناپایداری یا بدهکاری نشوند، همچنین سرمایه کاری بلاعوض برای زنان سرپرست خانوار از ۱۵ میلیون به ۳۰ میلیون تومان افزایش یافته است.
منبع: روزنامه هفت صبح